Təcrübə (praktika)
Dənizçi ixtisaslarında tələbələr 4 ildə 52 həftə, gəmiqayırmada 14 həftə təcrübə keçirlər — tədris gəmisində, ASCO-nun gəmilərində və zavodlarda. Təcrübə STCW Konvensiyasının tələblərinə uyğun təşkil olunur və gələcək işçi diplomunun əsasıdır.
- Dənizçi ixtisasları52 həftə (4 ildə)
- Gəmiqayırma14 həftə (4 ildə)
- Əsas bazaASCO donanması
- StandartSTCW-78 (2010 düzəlişləri)
Təcrübə trayektoriyası
Dənizçi ixtisasları
Təhlükəsizlik hazırlığı və sənədlər
Dənizdə sağqalma, yanğınsöndürmə, ilk tibbi yardım və şəxsi təhlükəsizlik üzrə baza hazırlığı (STCW VI/1). Təcrübə üçün lazım olan sənəd və sertifikatları, xüsusi geyim formasını ASCO və Akademiya təmin edir.
Tədris (üzmə) təcrübəsi
Nəzəri bilik real gəmi şəraitində: gəmi mexanizmləri, idarəetmə sistemləri və naviqasiya avadanlığı, həyəcan siqnalları və qayıq təlimləri.
Tədris gəmisiİstehsalat (üzmə) təcrübəsi
ASCO-nun Dəniz Nəqliyyat Donanması və Xəzər Dəniz Neft Donanmasının gəmilərində; xarici sularda üzən gəmilərdə də imkan var. Görülən iş hər gün Təcrübə jurnalına yazılır, qeydləri kapitan və ya baş mexanik imzalayır.
Diplomqabağı təcrübə
Buraxılış işinə hazırlıqla bağlı təcrübə.
İşçi diplomu (Certificate of Competency)
Diplomu Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyindəki Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi verir. Təhsil sənədi, üzmə stajı və Təcrübə jurnalı əsas sənədlərdir; müraciət və ixtisas imtahanları barədə məlumat Agentliyin saytındadır.
ddla.gov.az
Gəmiqayırma və gəmi təmiri
Zavod təcrübəsi
«Bibiheybət» gəmi təmiri zavodu, «Zığ» gəmi təmiri və tikintisi zavodu, Bakı Gəmiqayırma Zavodu — gəmi tikintisi və təmiri istehsalat şəraitində.
Elmi-tədqiqat institutunda təcrübə
Gəmi layihələri ilə işləyən elmi-tədqiqat institutunda təcrübə.
Diplomqabağı təcrübə
Buraxılış işinə hazırlıqla bağlı təcrübə.
Təcrübənin növləri və müddəti
Təcrübənin üç növü var: tədris (üzmə), istehsalat (üzmə) və diplomqabağı təcrübə. Müddət ixtisasa görə dəyişir:
| İxtisas | 4 ildə təcrübə | Harada |
|---|---|---|
| Dəniz naviqasiyası mühəndisliyi | 52 həftə | Tədris gəmisi, ASCO gəmiləri |
| Gəmi energetik qurğularının istismarı mühəndisliyi | 52 həftə | Tədris gəmisi, ASCO gəmiləri |
| Elektrik və elektronika mühəndisliyi | 52 həftə | Tədris gəmisi, ASCO gəmiləri |
| Gəmiqayırma və gəmi təmiri mühəndisliyi | 14 həftə | Gəmi təmiri və gəmiqayırma zavodları |
Təcrübə «Təhsil haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu, STCW-78 Konvensiyası və Akademiyanın tələbələrin təcrübə keçməsi haqqında Əsasnaməsi əsasında təşkil olunur.
Təcrübə bazaları
- ASCO — Dəniz Nəqliyyat Donanması (Azərbaycan, Zərifə Əliyeva və s.) və Xəzər Dəniz Neft Donanmasının gəmiləri (Qurban Abasov, İsrafil Hüseynov və s.); ASCO-nun xarici sularda üzən gəmilərində də təcrübə imkanı var (Natəvan, Rəsul Rza və s.).
- Tədris gəmisi «General Əsədov» — ətraflı.
- Digər gəmiçilik şirkətləri — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən yerli və xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq edilir.
- Zavodlar və institut (gəmiqayırma ixtisası) — «Bibiheybət» gəmi təmiri zavodu, «Zığ» gəmi təmiri və tikintisi zavodu, Bakı Gəmiqayırma Zavodu, «Xəzərdənizlayihə» elmi-tədqiqat institutu.
Təcrübə üçün tələb olunan sənəd və sertifikatlarla, xüsusi geyim forması ilə tələbələri ASCO və Akademiya təmin edir.
STCW və işçi diplomu
Gəmidə zabit kimi işləmək üçün STCW Konvensiyası üzrə işçi diplomu (Certificate of Competency) lazımdır. Diplom üçün təhsillə yanaşı təsdiq olunmuş üzmə stajı tələb olunur. Təcrübə təsdiq olunmuş təhsil proqramının hissəsidirsə və Təcrübə jurnalında sənədləşdirilirsə, STCW-nin minimumu belədir:
| Diplom (STCW qaydası) | İxtisas | Minimum staj |
|---|---|---|
| Naviqasiya növbəsi rəisi (II/1) | Dəniz naviqasiyası mühəndisliyi | 12 ay üzmə stajı |
| Maşın növbəsi rəisi — mexanik (III/1) | Gəmi energetik qurğularının istismarı mühəndisliyi | 12 ay — emalatxana hazırlığı və üzmə stajı birlikdə |
| Elektrik-mexanik, ETO (III/6) | Elektrik və elektronika mühəndisliyi | 12 ay — emalatxana hazırlığı və üzmə stajı birlikdə, ən azı 6 ayı dənizdə |
Dəqiq tələblər və imtahan qaydası üçün: Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi.
Təcrübə jurnalı (Training Record Book). Gəmiyə qalxan hər tələbə rəsmi jurnal aparır: hansı naviqasiya və ya mühəndislik əməliyyatında iştirak etdiyi, hansı avadanlığa xidmət etdiyi gündəlik yazılır, qeydləri kapitan və ya baş mexanik imzalayır. Təcrübə zamanı tələbələr ISM (təhlükəsiz idarəetmə) və ISPS (gəmi və liman vasitələrinin mühafizəsi) məcəllələrinin gəmidə necə tətbiq olunduğunu öyrənirlər.
Azərbaycan IMO-nun STCW üzrə «Ağ siyahı»sına daxildir — bu, ölkədə verilən dənizçi diplomlarının digər dövlətlərdə tanınması üçün əsasdır.
Təşkilat
Təcrübəni Tədris proseslərinin təşkili şöbəsinin təcrübə bölməsi təşkil edir və ona nəzarət edir. Sahildə hazırlıq — laboratoriya və trenajorlar; dənizçi sertifikatları üzrə kurslar — Təlim-Tədris Mərkəzi.